Choroba tarczycy - Co robić?

Prof. dr hab. n. med. Bogdan Marek

Tarczyca jest jednym z gruczołów wewnętrznego wydzielania (inaczej gruczołów endokrynnych), czyli narządów, które wytwarzają i wydzielają hormony do krwi. Hormony krążą wraz z krwią i docierają do najdalszych zakątków organizmu, do większości komórek i tkanek, gdzie wywierają swoje ściśle określone działanie. Jesteśmy zdrowi, gdy we krwi mamy prawidłowe stężenie hormonów tarczycy, a chorzy, gdy jest ich za mało (co określa się niedoczynnością tarczycy) bądź za dużo (jak w przypadku nadczynności tarczycy). Tarczyca zbudowana jet z dwóch płatów położonych w środkowej części szyi. U zdrowych może ulegać powiększeniu i dawać uczucie ucisku na szyi lub wręcz przeciwnie - może ulec zanikowi.

Hormony tarczycy wpływają na rozwój i funkcjonowanie organizmu we wszystkich okresach życia - od poczęcia aż do śmierci. Regulują m.in. prawidłowy rozwój i czynność układu nerwowego, krążenia, przemianę materii, produkcję ciepła (temperaturę ciała), siłę mięśniową, stan skóry i włosów, stan psychiczny (nastrój), sposób zachowania, czyli tzw. napęd psycho-ruchowy. Nieprawidłowe stężenie hormonów tarczycy we krwi doprowadza do zachwiania wyżej wymienionych czynności.

Na czym polega diagnostyka chorób tarczycy?

W pierwszej kolejności na rozmowie z lekarzem i badaniu lekarskim, które obejmuje nie tylko ocenę szyi, ale również innych narządów np. serca, oczu, skóry. W dalszej kolejności, najczęściej na wykonaniu odpowiednio dobranych badań krwi i badaniu USG.

Jaka jest najczęstsza choroba tarczycy?

Niewątpliwie patologią jest wole, czyli powiększenie tarczycy, którego przyczyną nie jest ani stan zapalny, ani nowotworowy. Na tym etapie choroby tarczyca zbudowana jest w sposób jednorodny. Innymi słowy nie stwierdza się w badaniu USG guzków w tarczycy, a jedynie jej jednolite powiększenie. Najczęstszą przyczyną wola jest niedobór jodu i okresy życia o zwiększonym zapotrzebowaniu na hormony tarczycy, jak okres dojrzewania, ciąża, karmienie piersią. W pewnym sensie w powiększaniu się tarczycy w takich sytuacjach można dostrzec mądrość natury. Skoro bowiem prawidłowa ilość hormonów tarczycy jest niezbędna dla pełni zdrowia a z jakiegoś powodu dochodzi do ich niedoboru lub niedoboru jodu, z którego są wytwarzane, to organizm powiększa masę tarczycy, by w ten sposób zwiększyć masę narządu, który wychwytuje jod i wytwarza z niego hormony tarczycy, i na tej drodze zabezpieczyć potrzeby organizmu. Niestety jednak rozwój wola doprowadza do powstania objawów uciskowych na szyi. W przypadku niepodjęcia leczenia u osób z wolem dochodzi do pojawienia się guzków w tarczycy, a stan taki nazywamy już wtedy wolem guzkowym. U chorych z wolem guzkowym rozwinąć się mogą zaburzenia hormonalne, jak nadczynność i niedoczynność tarczycy. Często bywa tak, że pacjenci zgłaszają się po raz pierwszy do lekarza już w bardziej zaawansowanym stadium rozwoju wola, to znaczy z wolem guzkowym. Endokrynolog, po przeprowadzeniu szczegółowej diagnostyki, podejmuje wtedy decyzje, czy i jak należy leczyć wole guzkowe. W niektórych sytuacjach proponuje chorym leczenie operacyjne.